Adaptasyonlar

 

Emiş yolunda oluşturulan yakıt hava karışımının egzoz gazı formunda oksijen sezicisine ulaşması için belli bir zaman sürecine ihtiyacı vardır Bu süre, yük ve motor devri arttıkça azalır. Bu nedenle emisyon kontrol sistemi (lambda) tepki zamanı da yüke ve motor devrine bağlıdır. Oksijen sezicisi tarafından tespit edilen yakıt hava karışımı sapmaları kaydedilen adaptasyon değerlerine (öğrenilen düzeltme değerleri) dönüştürülür. Adaptasyonlar sayesinde enjeksiyon önceden nominal değeri yakınına getirilebilir. Tepki zamanındaki düşüş böylece başarılmış olur.

Mesela, eğer DME karakteristik haritasının rölantide çalışırken ya da ideal yakıt hava karışımını sağlamaya çalışırken ki esas enjeksiyon değerleri fazla düşükse, emisyon (lambda) kontrol sistemi enjeksiyon zamanlamasını sürekli yükseltecektir. Bu durumda esas enjeksiyon değerini düzelten bir adaptasyon değeri öğrenilir. O zaman emisyon (lambda) kontrolünün tek yapacağı iş ince ayar yapmaktır.

Aşağıdaki adaptasyonlar motor çalışması sırasında uygulanır:

Tank havalandırma adaptasyonu

Tank havalandırma valfi açıkken ilave bir yanabilecek karışım karbon kanisterden motora verilir. Oksijen sezicisi tarafından karışımda tespit edilen kayma, depo havalandırması adaptasyon değeri tarafından tamamen düzeltilir.

Rölanti hava uyarlaması

Rölanti hava adaptasyonu rölanti ayarlayıcısı veya elektrikli boğaz kelebeği ayarlayıcısı tarafından üstlenilir. Hava hacmine bakacak olursak sabit bir rölanti devri temin eder.

Rölanti karışım adaptasyonu

Yakıt deposu hava almanın durma aşamasında boğaz kelebeği konumu vasıtası ile rölanti tanındığında, her bir silindir sırası için belli aralıklarla bir rölanti karışım adaptasyonu uygulanır. Değer, katkısal karışım adaptasyonu olarak adlandırılır.

Kısmî yük karışım adaptasyonu

Kısmi yük aralığında da karışım adaptasyonu belli aralıklarla meydana gelir. Tespit edilen adaptasyon değeri tüm kısmi yük aralıklarında ve her bir silindir sırası için ayrı olarak dikkate alınır. Bu değer çoğaltmalı karışım adaptasyonu olarak da adlandırılır.

Sezici-Tekerlek Adaptasyonu

Ateşlememe krank mili dönme hızında düzensizliklere sebebiyet verir. Bu düzensizlikler parça süresinde değişiklikler olmasıyla tespit edilebilir.

Krank mili sezicisi üzerinden sürekli olarak parça süreleri tespit edilir (artım çarkının belli sayıdaki dişlerinin seziciye değmeden geçtiği süre). Bu parça süreleri motorun çalışması sırasında sürekli olarak kontrol edilir. Arıza durumunda bir arıza kaydı yapılır ve ilgili silindirin enjeksiyonu kapatılır. Bkz. ateşleme tespiti.

Arıza tanımayı önleyebilmek için, DME kontrol ünitesinin veya artım çarkının değiştirilmesinden sonra bir sezici adaptasyonu uygulanmalıdır. Yalnız artım çarkı değiştirilecekse, o zaman önce sezici çarkı adaptasyonu silinmelidir (Kontrol ünitesi gerilim beslemesinden 5 dakika süreyle ayırmalıdır).

Sezici çarkı adaptasyonu, artım çarkının münferit dengesizliklerini tespit eder ve bunları parça sürelerinin değerlendirilmesinde dikkate alır. Sezici çarkı adaptasyonu motorun aşırı devirde en az 10 saniye süreyle çalıştırılması ile otomatik olarak yerine getirilir.